Zaświadczenie studenckie dla wyższego wynagrodzenia: na jakie ryzyko naraża się pracownik w Polsce

Przeglądając oferty pracy w Polsce, można natknąć się na różne stawki oferowane studentom i pozostałym pracownikom. Niekiedy agencja proponuje pomoc w uzyskaniu zaświadczenia studenckiego, by pracownik mógł otrzymywać wyższe wynagrodzenie. Zanim się zgodzisz, warto zrozumieć, skąd pochodzi ta różnica i jakie dokumenty ci proponują.

Dlaczego student otrzymuje więcej na rękę

Studenci, którzy nie ukończyli jeszcze 26 lat, zazwyczaj pracują na podstawie umowy zlecenia - cywilnoprawnej umowy o świadczenie usług - bez obowiązku opłacania składek do ZUS, polskiej instytucji ubezpieczeń społecznych. Od wynagrodzenia wypłacanego z tytułu takiej umowy nie są pobierane składki na ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne. Dlatego przy takiej samej stawce brutto student może otrzymać wyższe wynagrodzenie netto. Dla agencji oznacza to z kolei niższe koszty składek.

Osobno funkcjonuje ulga w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) dla osób do 26. roku życia. Do jej zastosowania status studenta nie jest wymagany. Ulga dotyczy określonych ustawowo dochodów do kwoty 85 528 złotych rocznie. Ma jednak wyjątki - nie stosuje się jej między innymi do dochodów opodatkowanych ryczałtem. Dlatego obietnicę, że cała kwota brutto zostanie wypłacona na rękę, należy zweryfikować w odniesieniu do konkretnej umowy.

Na czym może polegać schemat

Problem pojawia się, gdy ktoś proponuje uzyskanie zaświadczenia studenckiego bez podstaw prawnych. Na przykład dana osoba nigdy nie była przyjęta do wskazanej uczelni albo została już skreślona z listy studentów. Agencja posługuje się takim zaświadczeniem, by nie naliczać składek, i obiecuje wyższe wynagrodzenie. Dokument może być przy tym sfałszowany lub zawierać nieprawdziwe informacje.

Sama pomoc w rekrutacji na studia czy płatne kształcenie są same w sobie legalne. Dla skorzystania z ulgi ważne jest, by dana osoba rzeczywiście uzyskała status studenta i utrzymywała go przez cały czas trwania zatrudnienia. Legitymacja lub zaświadczenie potwierdzają ten status, ale nie mogą go zastąpić. ZUS ma prawo zweryfikować dokumenty i okoliczności nauki.

Kiedy ulga obowiązuje i co oznacza dla ciebie

Status studenta można utracić nawet bez skreślenia z listy. Na przykład po ukończeniu studiów licencjackich, a przed rozpoczęciem magistratu, zazwyczaj powstaje przerwa. W tym czasie ulga składkowa przy umowie zlecenia już nie obowiązuje, nawet jeśli legitymacja studencka jest jeszcze ważna. O zakończeniu nauki należy poinformować firmę, z którą podpisano umowę. Powinna ona zweryfikować obowiązek opłacania składek i dopełnić niezbędnych formalności ubezpieczeniowych.

Istotny jest również rodzaj umowy. Na podstawie umowy o pracę - pracowniczego stosunku zatrudnienia - składki są naliczane także w przypadku studentów do 26. roku życia. Składki są należne również wtedy, gdy student zawiera dodatkową umowę zlecenia ze swoim pracodawcą lub wykonuje na jej podstawie pracę na jego rzecz.

Nawet gdy ulga jest stosowana prawidłowo, warto wiedzieć, co oznacza dla twojego ubezpieczenia. Jeśli z tytułu umowy zlecenia nie są opłacane składki, sama ta umowa nie daje prawa do zasiłku chorobowego ani do świadczeń po wypadku przy pracy. Prawo do świadczeń medycznych również musi wynikać z innej podstawy. To kwestia, którą należy wyjaśnić przed podjęciem pracy.

Dla cudzoziemca status studenta może wpływać również na prawo do wykonywania pracy bez zezwolenia. Obowiązują tu odrębne zasady. Ulga składkowa przy umowie zlecenia dotyczy zarówno nauki stacjonarnej, jak i zaocznej. Natomiast studenckie zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę wiąże się ze stacjonarną formą kształcenia w Polsce oraz statusem uczelni.

Od 1 lipca 2026 roku, jak wyjaśnia Państwowa Inspekcja Pracy, zwolnienie to obejmuje studentów stacjonarnych państwowych uczelni akademickich lub uczelni zatwierdzonych przez MSWiA - Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji - do przyjmowania cudzoziemców. Pracodawca ma zatem obowiązek sprawdzić, w jakiej uczelni dana osoba studiuje. Jeśli nauka nie uprawnia do wykonywania pracy bez zezwolenia, zatrudnienie należy sformalizować na innej zgodnej z prawem podstawie.

Czym ryzykuje pracownik

Jeśli ZUS stwierdzi, że ulga studencka była stosowana bezpodstawnie, płatnik składek ma obowiązek skorygować dokumenty i uiścić należne kwoty. Płatnikiem jest zazwyczaj firma, z którą podpisano umowę zlecenia. Kwestię, czy może ona domagać się zwrotu części środków od pracownika, należy rozpatrywać odrębnie. Całość zaległości wobec ZUS nie staje się automatycznie osobistym długiem osoby, która wykonywała pracę.

Odrębne ryzyko pojawia się, jeśli pracownik wie, że zaświadczenie jest sfałszowane, i mimo to posługuje się nim jako autentycznym. Artykuł 270, paragraf 1 polskiego Kodeksu karnego przewiduje za podrobienie dokumentu lub posługiwanie się podrobionym dokumentem karę pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. W przypadkach mniejszej wagi przewidziano łagodniejsze sankcje. Odpowiedzialność może dotyczyć zarówno osoby, która dokument sporządziła, jak i tej, która świadomie się nim posłużyła.

Jeśli zaświadczenie wydała uprawniona osoba, lecz zawiera ono nieprawdziwe potwierdzenie nauki, mogą znaleźć zastosowanie inne przepisy Kodeksu karnego. W szczególności artykuł 273 przewiduje za posługiwanie się dokumentem, o którym mowa w artykułach 271 lub 272, grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do dwóch lat. Konkretna odpowiedzialność zależy od okoliczności, w tym od tego, czy dana osoba działała umyślnie.

Wyjaśnienie, że zaświadczenie dostarczyła agencja, nie uchyla zatem ryzyka odpowiedzialności samo w sobie. Jednocześnie błąd w dokumentach nie przesądza jeszcze, że pracownik dopuścił się przestępstwa. Konieczne jest ustalenie, co wiedział o dokumencie i w jakich okolicznościach się nim posłużył.

Jeśli nieprawdziwe zaświadczenie zostało złożone również w celu uregulowania pobytu w Polsce, może to wpłynąć na decyzję w sprawie migracyjnej. W szczególności podanie nieprawdziwych danych lub złożenie podrobionych dokumentów może stanowić podstawę odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Przed podjęciem pracy potwierdź swój status studenta bezpośrednio w uczelni. Poproś agencję o wyjaśnienie sposobu wyliczenia wynagrodzenia i wskazanie podstawy, na której będziesz zatrudniony/a w Polsce. Jeśli uczelnia nie potwierdza zaświadczenia, które proponuje się ci wykorzystać, zgoda na takie oformowanie jest bardzo ryzykowna.

Informacje o aktualnych ofertach pracy Gremi Personal i warunkach zatrudnienia uzyskasz pod numerami: +380 50 334 93 51, +48 525 275 003.