Zmiany dla ukraińskich uchodźców w Polsce w 2023 roku

Czy trzeba składać wniosek o kartę pobytu? Wyrobienie numeru PESEL Zezwolenie na pracę w Polsce dla cudzoziemców Przepisy dotyczące COVID-19 Uznanie elektronicznego dokumentu pobytowego Diia.pl Wzmocnienie kontroli nad uchodźcami pobierającymi świadczenia Organizacja pomocy w miejscach zbiorowego zakwaterowania uchodźców Inne formy pomocy dla Ukraińców w Polsce

14 grudnia 2022 roku Sejm uchwalił nowelizację ustawy „O pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy".

23 stycznia 2023 roku Prezydent Polski Andrzej Duda podpisał tę ustawę, w związku z czym wszystkie zmiany weszły w życie — część od momentu uchwalenia ustawy, część w ciągu roku. Gremi Personal na bieżąco informuje o najważniejszych nowościach dotyczących Ukraińców w Polsce. W tym materiale zebraliśmy podstawowe informacje na temat zmian dla uchodźców w Polsce w 2023 roku.

Czy trzeba składać wniosek o kartę pobytu?

Kwestia ta od dawna budziła wiele kontrowersji. Przypomnijmy — karta pobytu to dokument wydawany cudzoziemcom, uprawniający do zamieszkania (tymczasowego lub stałego) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Krótko o przebiegu wydarzeń. Po wybuchu pełnoskalowej wojny tysiące Ukraińców przekroczyło polską granicę, wielu z nich pozostało w kraju. Początkowo ogłoszono, że uchodźcy przebywający w Polsce powyżej 9 miesięcy są zobowiązani do złożenia wniosku o kartę pobytu. Następnie Departament do Spraw Cudzoziemców opublikował wyjaśnienie, że nie ma potrzeby tego robić w najbliższym czasie, ponieważ rząd przygotowuje zmiany do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (o czym pisaliśmy w tym artykule). Zmiany zostały wreszcie przyjęte. Przewidują one, że Ukraińcy mogą legalnie przebywać w Polsce bez wyrabiania karty pobytu do 24 sierpnia 2023 roku. Dotyczy to nie tylko osób, które przybyły do kraju po wybuchu pełnoskalowej wojny, po 24 lutego 2022 roku, ale również tych, którzy przyjechali wcześniej. Po 24 sierpnia, w celu przedłużenia pobytu, konieczne będzie złożenie wniosku o kartę pobytu. Dokumenty na kartę można składać już od 1.04.2023. Po tej dacie podstawą legalnego pobytu dla Ukraińców (niezależnie od tego, czy posiadają status uchodźcy, czy nie) mogą być:

• wiza,
• karta pobytu,
• potwierdzenie, że wniosek o kartę pobytu został już złożony.

Jednocześnie Ukraińcy nadal przebywają w Polsce pod szczególną ochroną, a uzyskanie karty pobytu będzie łatwiejsze niż dotychczas. Czy istnieją podstawy do odmowy jej wydania? Na przykład gdy dana osoba nie może udowodnić, że osiąga wystarczające dochody na życie w Polsce? Wydział do Spraw Cudzoziemców w lokalnym Urzędzie Wojewódzkim, który rozpatruje sprawę, nie będzie odmawiał. Karta pobytu zostanie wydana, jednak nie na trzy lata, lecz na jeden rok.

Wyrobienie numeru PESEL

Znowelizowana Specustawa zobowiązuje wszystkich Ukraińców przybywających (lub przybyłych) do Polski, którzy planują pozostać w kraju, do obowiązkowego wyrobienia numeru PESEL. Przypomnijmy — PESEL to 11-cyfrowy numer identyfikacyjny osoby, zawierający informacje o dacie urodzenia, numerze podatkowym, płci i cyfrzę kontrolnej. Na wyrobienie numeru PESEL przewidziany jest termin 30 dni od momentu wjazdu do Polski. Jeśli przebywasz już w Polsce od pewnego czasu, masz 30 dni na jego wyrobienie licząc od momentu wejścia w życie ustawy. Do tej pory uzyskanie numeru PESEL nie było obowiązkowe. Na kanale Gremi Personal jest filmik o tym, jak wyrobić PESEL — oto link.

Zezwolenie na pracę w Polsce dla cudzoziemców

Wcześniej Ukraińcy korzystali z preferencyjnych warunków zatrudnienia — zezwolenie na pracę nie było wymagane. Jednak od 24 sierpnia 2023 roku przepis ten zostaje uchylony. Od tej daty, w celu legalnego zatrudnienia, konieczne będzie posiadanie jednego z dokumentów uprawniających do pracy:

• oświadczenie
• zezwolenie
• świadectwo ukończenia szkoły policealnej (absolwenci szkół policealnych nie potrzebują zezwolenia)

Przepisy dotyczące COVID-19

Wcześniej rząd wprowadzał przepisy automatycznie przedłużające dokumenty uprawniające do legalnego pobytu cudzoziemców. Było to związane ze stanem wyjątkowym spowodowanym pandemią COVID-19, jednak obecnie sytuacja epidemiologiczna uległa znacznej poprawie. Po 24 sierpnia tego roku „covidowe" przedłużenia przestaną obowiązywać. Cudzoziemcy muszą bezwzględnie posiadać wszystkie zezwolenia na legalny pobyt i pracę w Polsce.

Uznanie elektronicznego dokumentu pobytowego Diia.pl

Specustawa przewiduje oficjalne uznanie dokumentu elektronicznego w aplikacji Diia.pl jako dokumentu pobytowego dla obywateli Ukrainy. Co więcej, aplikacja Diia.pl wraz z dokumentem podróży będzie uprawniać Ukraińców do wielokrotnego przekraczania granicy w krótkim terminie bez konieczności uzyskania wizy. Przy okazji informowaliśmy, jak Ukraińcy w Polsce mogą skorzystać z serwisu paszportowego i wyrobić ukraińskie dokumenty. Artykuł — pod linkiem.

Wzmocnienie kontroli nad uchodźcami pobierającymi świadczenia

Kolejna nowość przewiduje zawieszenie wypłat świadczeń uchodźcom, którzy przekraczają granicę i wyjeżdżają z Polski. Jeśli uchodźca powróci do Polski w ciągu 30 dni — świadczenia socjalne zostaną wznowione. Jeśli jednak dana osoba przebywa poza Polską dłużej niż 30 dni — traci specjalny status oraz prawo do pomocy i świadczeń.

W celu wzmocnienia kontroli nad osobami pobierającymi świadczenia, ZUS będzie weryfikować każdy przyjazd i wyjazd obywateli Ukrainy z Polski. Straż Graniczna będzie przekazywać organom ubezpieczeń społecznych informacje z rejestru przekroczeń granicy. Działanie to ma na celu zapobieganie nadużyciom i przypadkom, gdy dana osoba korzysta ze świadczeń w Polsce, mieszkając jednocześnie na Ukrainie.

Organizacja pomocy w miejscach zbiorowego zakwaterowania uchodźców

Ta zmiana jest prawdopodobnie najczęściej omawiana — dotyczy ona opłat za zakwaterowanie. Nowelizacja przewiduje, że obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski i zamieszkują w punktach zbiorowego zakwaterowania, będą mogli przebywać tam bezpłatnie przez 120 dni. Po upływie 120 dni muszą pokrywać 50% kosztów pomocy, którą otrzymują w miejscach zbiorowego zakwaterowania — jednak nie więcej niż 40 złotych na dobę. Od 1 maja 2023 roku uchodźcy przebywający w Polsce powyżej 180 dni będą musieli pokrywać 75% kosztów, jednak nie więcej niż 60 złotych na dobę. Jednocześnie z opłat zwolnione są najbardziej wrażliwe kategorie osób:

• osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie
• osoby w wieku emerytalnym
• małoletni
• kobiety w ciąży
• osoby wychowujące dziecko w wieku do 1 roku
• rodzice/opiekunowie trojga i więcej dzieci.

Inne formy pomocy dla Ukraińców w Polsce

Nowelizacja Specustawy rozszerza również przywileje dla ukraińskich uchodźców. W szczególności samorządy terytorialne w Polsce otrzymają nowe finansowanie (ponad 2 mld złotych) na realizację zadań związanych z nauczaniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi z Ukrainy w 2023 roku. Środki zostaną przeznaczone na zakup podręczników i materiałów dydaktycznych dla uczniów publicznych i prywatnych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży, szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne na poziomie szkoły podstawowej. Przy okazji w tym artykule pisaliśmy o tym, jak rodzice mogą zapisać dzieci do szkół w Polsce.

Będziemy dalej przygotowywać artykuły na aktualne tematy — o dokumentach dla uchodźców, przepisach, życiu i pracy w Polsce. Możesz czytać materiały i oglądać filmy — wybierz wygodny dla siebie format.

Szukasz pracy w Polsce? Zapoznaj się z naszym katalogiem ofert pracy.

Jeśli nie znalazłeś interesującej oferty — zadzwoń pod numery: [+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003](tel:+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003), [+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003](tel:+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003), [+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003](tel:+38 (050) 334-93-51 lub +48 525 275 003)