Jakie zmiany w ustawie specjalnej o pomocy ukraińskim uchodźcom planuje polski rząd?

26 marca wiceminister Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk podczas konferencji „Sytuacja mieszkaniowa ukraińskich uchodźców w Polsce" odpowiedział na wiele pytań nurtujących Ukraińców.

Według wiceministra rząd uprości system uzyskiwania kart pobytu, zniesie program „40 złotych za dobę" i wprowadzi częściową odpłatność za pobyt w ośrodkach tymczasowego zakwaterowania dla osób otrzymujących świadczenie w ramach programu „Rodzina 800+". Szczegóły przedstawiamy poniżej.

W Polsce planuje się uproszczenie mechanizmu uzyskiwania kart pobytu dla Ukraińców z PESEL UKR

Jedną z najbardziej pozytywnych informacji dla wielu Ukraińców posiadających PESEL UKR jest możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy (karty pobytu).

Co proponuje rząd?

Opracowany został nowy, automatyczny system, dzięki któremu kartę pobytu będą mogli uzyskać wszyscy Ukraińcy, którzy przyjechali do Polski po wybuchu pełnoskalowej inwazji – pracujący, emeryci, studenci, małoletni. Takie osoby będą miały wybór: pozostać pod ochroną tymczasową z PESEL UKR lub uzyskać kartę pobytu.

Kolejna dobra wiadomość: takie zezwolenia na pobyt czasowy będą wydawane NIE przez urzędy wojewódzkie, gdzie i tak stoją ogromne kolejki. Wydawaniem kart pobytu zajmą się odrębne organy.

Co trzeba zrobić, aby uzyskać zezwolenie na pobyt czasowy w ramach nowego systemu?

Od 1 lipca 2024 roku do 30 września 2025 roku należy zarejestrować się na nowo utworzonym portalu elektronicznym. Następnie należy odwiedzić urząd miasta lub gminy i złożyć wymagane dokumenty. Warto dodać, że osoby ubiegające się o kartę pobytu będą sprawdzane przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczną i Policję.

Pierwsze zezwolenia na pobyt czasowy zostaną wydane już w 2025 roku i będą ważne przez 3 lata.

Należy zaznaczyć, że według słów wiceministra ochrona tymczasowa dla Ukraińców ma zostać przedłużona do marca, a nawet do września 2025 roku.

Program „40 złotych za dobę" zostanie zniesiony

Zgodnie z obowiązującą ustawą specjalną o pomocy Ukraińcom, osoby, które bezpłatnie udzieliły schronienia uchodźcom we własnym domu, mogą ubiegać się o dofinansowanie ich utrzymania – 40 złotych za dobę za osobę. Taką pomoc otrzymują gospodarstwa domowe, w których przebywa do dziesięciu osób.

Rząd planuje zlikwidować ten program już za trzy miesiące – od 1 lipca 2024 roku.

Jak wyjaśnił wiceminister Maciej Duszczyk, rząd chciał zreformować ten program, ale nie znalazł dobrych sposobów na jego przeprowadzenie. Władze odnotowywały bardzo problematyczne przypadki i nadużycia – na przykład właściciele mieszkań zabierali uchodźcom paszporty i zmuszali ich do bezpłatnej pracy, grożąc Policją i deportacją. Wiceminister oświadczył, że rząd zamierza finansować zakwaterowanie Ukraińców wyłącznie w tych miejscach, które mają podpisane umowy z wojewodami i są kontrolowane przez państwo.

Jednocześnie, według słów Duszczyka, jeśli pojawi się pilna potrzeba, rząd powróci do finansowania pobytu uchodźców w prywatnych domach.

Zmiany dla osób mieszkających w ośrodkach tymczasowego zakwaterowania

Według danych rządowych w takich ośrodkach przebywa obecnie prawie 40 tysięcy Ukraińców, co stanowi 4,2% ogólnej liczby uchodźców. Ośrodki te są kontrolowane przez państwo i mają podpisane umowy z wojewodami.

Rząd będzie nadal finansował pobyt w tych miejscach, ponieważ wiele osób tam mieszkających rzeczywiście potrzebuje wsparcia państwa. Jednak część ośrodków zostanie rozwiązana, gdyż zapotrzebowanie na nie maleje – obecnie w placówkach tego typu jest już około 20 tysięcy wolnych miejsc. Mieszkańcy rozwiązywanych ośrodków zostaną przeniesieni do większych placówek.

Jednocześnie osoby, które otrzymują pomoc społeczną w ramach programu „Rodzina 800+" i jednocześnie mieszkają w ośrodkach, będą częściowo płacić za zakwaterowanie. Wiceminister wyjaśnił to następująco: „Jeżeli mamy pensjonat, w którym mieszka rodzina lub mama z dwójką dzieci, gdzie zapewniane jest bezpłatne zakwaterowanie i wyżywienie, to ze świadczenia '800 plus' powinien być jakiś wkład do tego systemu".

Na koniec warto zaznaczyć, że sam pan wiceminister wskazał, iż plany rządu w niektórych szczegółach mogą jeszcze ulec zmianie.

Wystąpienie wiceministra Macieja Duszczyka można obejrzeć pod tym linkiem.