„Rejestracja będzie później": co zrobić, jeśli agencja nie zgłosiła Cię do ZUS

Jak często myślisz o ubezpieczeniu? Zazwyczaj przy podejmowaniu pracy mówi się o tym niewiele lub nie wspomina się o tym wcale. Temat składek do ZUS rzadko pojawia się jako pierwszy. I właśnie z tego mogą korzystać nieuczciwe agencje pracy. Schemat może być prosty: osoba nie zostaje zgłoszona do ZUS, mimo że istnieje ku temu podstawa, albo proponuje się jej formę umowy, która takiego ubezpieczenia nie przewiduje. Na papierze wszystko może wyglądać normalnie, ale pracownik nie otrzymuje tej ochrony ubezpieczeniowej, na którą liczy. Problem często staje się widoczny dopiero wtedy, gdy człowiek zachoruje, zgłosi się do lekarza lub postanowi sprawdzić swoje dane w ZUS.

O czym mowa

ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) to polska instytucja administrująca systemem ubezpieczeń społecznych. Obejmuje on między innymi ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. ZUS pobiera również składki na ubezpieczenie zdrowotne, które trafiają następnie do NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) - instytucji odpowiadającej za dostęp do lekarza.

Jeśli pracujesz na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia, a to pracodawca lub agencja jest płatnikiem składek, zgłoszenia do ZUS powinien dokonać on, a nie pracownik. Na to jest z reguły siedem dni od momentu powstania obowiązku ubezpieczenia - zazwyczaj od rozpoczęcia pracy (art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Forma umowy prawie nie zmienia istoty sprawy. Różnica między umową o pracę a umową zlecenia jest w tym przypadku tylko jedna: przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe wchodzi automatycznie, a przy zleceniu jest dobrowolne. I właśnie tę umowę agencja "zapomina" zawrzeć najczęściej. Osobno istnieją umowy, przy których składki do ZUS nie są odprowadzane. To umowa o dzieło oraz umowa zlecenie, jeśli zleceniobiorca jest uczniem lub studentem do 26. roku życia. I te również są wykorzystywane przez nieuczciwe agencje.

Jeśli chodzi o ubezpieczenie zdrowotne, jest ono obowiązkowe przy obu typach umów (zarówno o pracę, jak i zlecenie), z wyjątkiem - ponownie - studentów i uczniów do 26. roku życia, dla których zlecenie jest w ogóle zwolnione ze składek do ZUS.

Jak wygląda schemat

Najprostszy wariant - agencja zawiera z osobą umowę, na mocy której powinna zgłosić pracownika do ZUS, ale nie robi tego w wymaganym terminie. Niekiedy pracownikowi mówi się, że "rejestracja będzie później" lub że najpierw trzeba "przepracować kilka dni". Taka odpowiedź sama w sobie powinna wzbudzić czujność: jeśli obowiązek ubezpieczenia już powstał, płatnik musi dotrzymać ustawowego terminu zgłoszenia.

Inna sytuacja - gdy proponuje się człowiekowi umowę, która nie przewiduje ubezpieczenia społecznego ani zdrowotnego, choć charakter wykonywanej pracy może faktycznie wskazywać na inny stosunek zatrudnienia. W takim przypadku ważne jest sprawdzenie nie tylko nazwy dokumentu, lecz także warunków, na jakich osoba faktycznie pracuje.

Jakie mogą być konsekwencje

Najbardziej oczywiste ryzyko wiąże się ze świadczeniem chorobowym w przypadku choroby. Jeśli ktoś pracuje na podstawie umowy zlecenia i nie ma dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, może nie mieć prawa do zasiłku chorobowego.

Oddzielną kwestią jest dostęp do opieki medycznej. Jeśli dana osoba faktycznie nie jest uprawniona do ubezpieczenia zdrowotnego, nie należy zakładać, że wszystkie świadczenia medyczne będą automatycznie bezpłatne. W pewnych sytuacjach mogą pojawić się niemałe koszty leczenia. Wyjątek stanowi pomoc doraźna przy zagrożeniu życia, która zostanie udzielona w każdym przypadku, niezależnie od statusu ubezpieczenia.

Warto więc zadać sobie pytanie: czy nieco wyższa stawka jest warta ryzyka utraty zdrowia lub pozostania z długiem wobec państwa?

Jednocześnie dla obywatela innego kraju brak rejestracji w ZUS to nie tylko kwestia finansowa. Staje się on widocznym sygnałem, który podczas kontroli rodzi znacznie szersze pytanie - czy dana osoba w ogóle pracuje legalnie. Sprawdzają to nie ZUS, lecz Straż Graniczna i Państwowa Inspekcja Pracy. Od 1 czerwca 2025 roku organy te dysponują szerszymi uprawnieniami: mogą przeprowadzać niezapowiedziane i wspólne kontrole_ (ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej)._ Jeśli podczas takiej kontroli obok braku rejestracji w ZUS okaże się, że pracownik wykonywał pracę bez ważnego zezwolenia na pracę (zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy) albo poza jego warunkami, konsekwencje dotykają już osobiście pracownika - włącznie z decyzją o zobowiązaniu do opuszczenia kraju (art. 302 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach).

Jest też inny, ale jak najbardziej realny skutek. Naruszenie przez pracodawcę obowiązków w zakresie składek może utrudnić uzyskanie karty pobytu, ponieważ jednym z warunków jest potwierdzenie ubezpieczenia zdrowotnego lub pokrycia kosztów leczenia w Polsce (wymóg ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach). A potwierdzenie ubezpieczenia zdrowotnego przy braku rejestracji w ZUS jest trudne.

Jak sprawdzić, czy jesteś naprawdę zarejestrowany/a

1. Sprawdź informacje w eZUS. To najprostszy sposób weryfikacji samego faktu zgłoszenia do ubezpieczenia. Po zalogowaniu na swoje konto eZUS w sekcji Ubezpieczenia i płatnicy można sprawdzić, czy płatnik składek dokonał zgłoszenia. Informacje o ubezpieczeniu zdrowotnym są dostępne w sekcji Dane o ubezpieczeniu zdrowotnym.
2. Zapytaj agencję. Poproś o podanie daty, od której zostałeś/aś zgłoszony/a do ZUS. Jeśli agencja jest Twoim płatnikiem składek, powinna podać tę datę bez wahania.
3. Sprawdź prawo do świadczeń medycznych. Przy zgłoszeniu się do placówki medycznej lub apteki działającej na podstawie kontraktu z NFZ system eWUŚ może pokazać informację o Twoim prawie do świadczeń medycznych.
4. Zachowaj swój egzemplarz umowy. Nie zostawiaj jedynej kopii dokumentu w agencji. Data rozpoczęcia pracy i warunki umowy mogą mieć znaczenie w przypadku sporu dotyczącego ubezpieczenia.

Co warto zrobić przed pierwszą zmianą

Przed wyjściem do pracy zadaj rekruterowi bezpośrednie pytania i upewnij się, że udzielone odpowiedzi są konkretne: czy zostaniesz zgłoszony/a do ZUS i od którego dnia, jaką dokładnie umowę podpisujesz i w jaki sposób będziesz mógł/mogła sprawdzić, że rejestracja rzeczywiście została dokonana.

Jeśli zamiast jasnej odpowiedzi słyszysz, że z formalnościami "nie trzeba się spieszyć" lub "zarejestrujemy później", problem nie leży już w zawiłości polskiego systemu, lecz w braku przejrzystości samej oferty.

Chcesz pracować bez niespodzianek z ubezpieczeniem, ukrytych warunków i niejasnych schematów zatrudnienia? W Gremi Personal warunki pracy, umowa i rejestracja w ubezpieczeniu są znane jeszcze przed podjęciem współpracy. Oferty pracy w całej Polsce i Europie. Aby znaleźć ofertę pracy, zadzwoń: +380 50 334 93 51, +48 525 275 003.