Kiedy pracodawca nie musi płacić odprawy?

Obowiązek wypłaty odprawy przy zwolnieniu pracownika od lat rozgrzewa debatę publiczną i często jest tematem sporu na linii pracodawca-pracownik. Okazuje się jednak, że są sytuacje, w których nie ma obowiązku wypłaty odprawy w pracy po ustaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy. Dowiedz się, kiedy to możliwe.

Jakie przepisy regulują obowiązek wypłaty odprawy pracownikowi?

W Polsce pod uwagę bierze się przepisy dwóch dokumentów, które regulują zasady rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy oraz związane z tym obowiązki i prawa pracodawców, oraz samych pracowników. Rekomendujemy dokładne zapoznanie się z zapisami:

• Ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników z dnia 13 marca 2003 r. wraz z późniejszymi zmianami,

• Ustawy Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. wraz z późniejszymi zmianami.

Kiedy pracodawca nie musi wypłacić odprawy dla pracownika?

Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje oraz przykładowe sytuacje, w których pracodawca nie musi wypłacać odprawy zwalnianemu pracownikowi. To przydatna wiedza zarówno z punktu widzenia osoby zatrudniającej, jak i zatrudnianej.

Zwolnienia w firmie zatrudniającej mniej niż 20 osób

Obowiązek wypłaty odprawy nie występuje w przypadku firm zatrudniających mniej niż 20 pracowników, przy czym liczy się do nich zarówno osoby pracujące na pełen etat, jak i na jego część. Do limitu 20 pracowników nie dolicza się pracowników tymczasowych. Jeżeli pracodawca zwalnia pracownika w niewielkim przedsiębiorstwie, to nie musi wypłacać mu odprawy niezależnie od stażu pracy czy powodów zerwania stosunku pracy.

Zwolnienie indywidualne z przyczyn leżących nie tylko po stronie pracodawcy

Również w przypadku firm z zatrudnieniem przekraczającym 20 osób przy zwolnieniu indywidualnym może nie wystąpić obowiązek zapłaty odprawy. Dzieje się tak wtedy, gdy przyczyna rozwiązania umowy leży nie tylko po stronie pracodawcy. Tym samym odprawa przy zwolnieniu indywidualnym nie jest wypłacana, jeżeli zwolnienie nastąpiło np. z winy pracownika.

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika

Pracownik składający wypowiedzenie umowy o pracę, niezależnie od stażu zatrudnienia, traci prawo do otrzymania odprawy. Ma to związek z tym, że ustanie stosunku pracy następuje z przyczyn niezależnych od pracodawcy i jest to podyktowane wolą samego pracownika. Tym samym temu ostatniemu nie przysługuje odprawa, która mogłaby należeć mu się w przypadku zwolnienia z winy pracodawcy. Samo wypowiedzenie umowy przez pracownika może mieć różne podstawy i najczęściej dochodzi do niego w wyniku:

• niezadowolenia z warunków zatrudnienia,

• przeprowadzki lub powodów osobistych,

• zmiany pracy z własnej inicjatywy.

Wygaśnięcie umowy z upływem czasu jej obowiązywania

Kolejnym przykładem sytuacji, w której odprawa dla pracownika nie obowiązuje, jest wygaśnięcie umowy zgodnie z upływem czasu jej obowiązywania. Jeżeli umowa o pracę została podpisana na czas określony i pracodawca podjął decyzję o braku jej przedłużenia, to stosunek pracy wygasa wraz z ostatnim dniem obowiązującego porozumienia. W takiej sytuacji przedsiębiorstwo nie wypłaca odprawy.

Zwolnienie pracownika pracującego na umowę o dzieło lub umowę zlecenie

Zgodnie z obowiązującymi przepisami odprawa nie ma zastosowania w przypadku pracowników pracujących w oparciu o umowy cywilnoprawne, w tym umowę o dzieło czy umowę zlecenie. Zwolnienie takiego pracownika nie nakłada na pracodawcę obowiązku wypłacenia dodatkowych środków pieniężnych z tytułu odprawy.

Czy śmierć pracownika znosi obowiązek wypłaty odprawy?

Z ciekawym zagadnieniem borykamy się w przypadku śmierci pracownika w trakcie trwania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę. W takiej sytuacji klasyczna odprawa nie ma zastosowania. Na pracodawcę spada jednak obowiązek wypłaty odprawy pośmiertnej najbliższej rodzinie zmarłego. Jej wysokość to:

• jednomiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy do 10 lat,

• trzymiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy od 10 do 15 lat,

• sześciomiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy powyżej 15 lat.

Obowiązek odprawy przy zwolnieniach grupowych

Obowiązek odprawy występuje zawsze w przypadku zwolnień grupowych, a wysokość wypłacanych pracownikowi środków zależy od jego stażu pracy w danej firmie. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2026 roku są to:

• jednomiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy do 2 lat,

• dwumiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy od 2 do 8 lat,

• trzymiesięczne wynagrodzenie przy stażu pracy powyżej 8 lat.

Jednocześnie wysokość wypłacanej odprawy nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym.

Obowiązek odprawy przy zwolnieniu indywidualnym

Zgodnie z wykładnią stosowaną przez Państwową Inspekcję Pracy na podstawie obowiązujących przepisów obowiązek odprawy może wystąpić również przy zwolnieniu indywidualnym. Aby tak się stało, muszą zostać spełnione trzy przesłanki, tj.:

• przedsiębiorstwo w momencie wręczenia wypowiedzenia zatrudnia powyżej 20 pracowników,

• rozwiązanie umowy następuje na skutek wypowiedzenia umowy przez pracodawcę lub w trybie porozumienia stron,

• rozwiązanie stosunku pracy następuje z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i niedotyczących pracownika.

Wszelkie wątpliwości w zakresie obowiązku wypłaty odprawy warto omówić z urzędnikiem, aby wypełnić swój obowiązek prawny i ograniczyć ryzyko konsekwencji, w tym sankcji finansowych. Jako pracodawca musisz mieć jednak świadomość, że w wielu sytuacjach nie trzeba wypłacać odprawy.

Źródła:

• Wojciech Napora, Komu przysługuje odprawa pieniężna po zwolnieniu z pracy?, https://zielonalinia.gov.pl/komu-przysluguje-odprawa-pieniezna/ (dostęp 11.02.2026)

• Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia związane z pracą, https://www.gov.pl/web/rodzina/wynagrodzenie-za-prace-i-inne-swiadczenia-zwiazane-z-praca (dostęp 11.02.2026)