Split payment – mechanizm podzielonej płatności

Podatnicy VAT w Polsce mogą lub muszą korzystać z mechanizmu podzielonej płatności, czyli split payment. Regulują to przepisy Ustaw o VAT. W określonych przypadkach i po spełnieniu wskazanych przesłanek tego typu mechanizm płatności jest obowiązkowy dla transakcji powyżej 15 000 zł brutto. Sprawdź, co musisz wiedzieć o split payment, aby korzystać z tego świadomie i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Split payment – na czym polega mechanizm podzielonej płatności?

Mechanizm podzielonej płatności (MPP) czy też split payment to procedura polegająca na tym, że płatność za towar bądź usługę realizowana jest specjalnym przelewem. To tzw. komunikat przelewu, a część środków nie trafia bezpośrednio na rachunek odbiorcy. Polega to na tym, że wartość transakcji dzielona jest na kwotę netto oraz należy podatek VAT. Kwota netto trafiana wskazany rachunek, a kwota podatku na wskazany przez niego rachunek VAT. Płatność podzielona split payment przeznaczona jest tylko dla podatników VAT i może mieć charakter dobrowolny lub obowiązkowy.

Obowiązkowy split payment – od jakiej kwoty w 2026 roku?

W 2026 roku obowiązkowy split payment dotyczy transakcji, których wartość przekracza 15 000 złotych brutto i jednocześnie spełniają one oba poniższe kryteria:

• obie strony transakcji (kupujący i sprzedający) są podatnikami VAT,
• minimum jedna pozycja z faktury znalazła się w wykazie załącznika 15 Ustawy o VAT.

Jeżeli dana transakcja jest niższa lub nie spełnia obu tych przesłanek jednocześnie, to korzystanie z mechanizmu podzielonej płatności VAT ma charakter dobrowolny.

Jakie towary i usługi uwzględnia split payment?

Szczegółowy wykaz towarów i usług objętych mechanizmem podzielonej płatności zawiera załącznik 15 do Ustawy o VAT. Wśród nich znajdują się m.in.:

• usługi budowlane,
• usługi związane z recyklingiem odpadów,
• usługi i wyroby jubilerskie,
• wybrane artykuły spożywcze,
• artykuły chemiczne,
• części samochodowe i motocyklowe,
• sprzęt komputerowy i software,
• surowce energetyczne (np. węgiel i paliwo),
• maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części i akcesoria,
• metale szlachetne i nieszlachetne,
• i inne.

Każdy przedsiębiorca powinien dokładnie zapoznać się z załącznikiem. W przypadku ewentualnych wątpliwości rekomendujemy kontakt z urzędnikiem Urzędu Skarbowego, który odpowie na pytania i wskaże właściwą interpretację danego wyrobu lub usługi. Na bazie wieloletniego doświadczenia nasi eksperci również są w stanie Ci pomóc w tym obszarze.

Jak zrealizować płatność z mechanizmem podzielonej płatności?

Mechanizm podzielonej płatności ma zastosowanie tylko do transakcji na rachunku lub konta firmowe otwarte w banku lub rachunki imienne w SKOK otwarte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednocześnie muszą one widnieć w wykazie podatników VAT, czyli na tzw. białej liście. Jeżeli zlecisz płatność na rachunek osobisty, to nie zostanie ona zrealizowana. Następnie płatność realizuje się standardowo bez konieczności podawania osobnego numeru konta VAT. Okazuje się bowiem, że rachunek ten otwierany jest automatycznie przez bank lub SKOK.

Zwróć jednak uwagę na to, że split payment odbywa się przy użyciu komunikatu przelewu, czyli specjalnego rodzaju transakcji udostępnianej przez instytucje finansowe. W tym komunikacie należy wskazać:

• kwotę podatku VAT (lub jej część),
• kwotę sprzedaży brutto (lub jej część),
• numer faktury, na podstawie której realizowana jest transakcja,
• numer NIP kontrahenta.

Koniecznie upewnij się, czy wszystkie dane, w tym także nazwa firmy oraz numer konta zostały wpisane prawidłowo. W ten sposób zmniejszysz ryzyko ewentualnego błędu przy przelewie i środki trafią do właściwego adresata.

Gdy środki dotrą do banku odbiorcy, to w jego systemie nastąpi automatyczne rozdzielenie całej kwoty na część netto oraz należy podatek VAT, po czym trafią one na właściwe rachunki. To bank opowiada za odpowiednie księgowanie otrzymanych środków na rachunku firmowym oraz subkoncie VAT odbiorcy.

Na co można przeznaczyć pieniądze zgromadzone na rachunku VAT?

Jak już wspominano, przy split payment część środków ląduje na dedykowanym rachunku VAT. Następnie można je przeznaczyć na:

• zapłatę należnego podatku VAT do Urzędu Skarbowego,
• opłatę składek z tytułu ubezpieczenia społecznego,
• złożenie dyspozycji zwrotu VAT z powodu korekty faktury,
• inne zobowiązania podatkowe, w tym odsetki za zwłokę,
• podatek dochodowy od osób prawnych oraz zaliczki na ten podatek,
• podatek akcyzowy, w tym przedpłaty, wpłaty dzienne i odsetki,
• należności celne i odsetki,
• i inne.

Możliwa jest również wypłata części środków z rachunku VAT na standardowe konto firmowe, jeżeli pieniędzy tych nie można wykorzystać na rozliczenia z Urzędem Skarbowym i innymi podmiotami wskazanymi w Ustawie. Wówczas należy złożyć wniosek do Urzędu Skarbowego o uwolnienie tych środków i organ administracji skarbowej ma 60 dni na podjęcie decyzji.

Co grozi za uchylanie się od korzystania ze split payment?

Przedsiębiorcy unikający obowiązkowego korzystania ze split payment narażają się na dotkliwe sankcje finansowe o wysokości nawet do 30% kwoty VAT. W związku z tym warto dokładnie poznać mechanizm podzielonej płatności i korzystać z niego zgodnie z przepisami.

Źródła:

• https://www.frr.pl/news/1635/split-payment-na-czym-polega#anchor-2
• https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00227#1
• https://www.ey.com/pl_pl/insights/tax/split-payment-co-to-jest-mechanizm-podzielonej-platnosci
• https://jpk.info.pl/jpk-v7/split-payment-lista-towarow-uslug-zalacznik-15/